ΑΫΠΝΙΑ

ΓΕΝΙΚΑ

Η χρονική διάρκεια του ύπνου που χρειάζονται τα άτομα ποικίλει, αλλά συνήθως άτομα ηλικίας 20-45 ετών χρειάζονται 7-8 ώρες ημερησίως, παρά το γεγονός ότι το 10% των ατόμων μπορούν να είναι λειτουργικά και με λιγότερο από 5 ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Οι ανάγκες σε ύπνο μειώνονται αυξανομένης της ηλικίας και τα άτομα άνω των 70 ετών συνήθως κοιμούνται 6 ώρες ημερησίως. Η αϋπνία ταξινομείται με βάση τη διάρκειά της : παροδική (λίγες μέρες), βραχυχρόνια (μέχρι 3 βδομάδες) ή χρόνια (περισσότερο από 3 βδομάδες).

Είναι πιθανό κάθε άτομο κάποια στιγμή στη ζωή του να παρουσιάσει αϋπνία, καθώς αυτή προκαλείται από ποικίλα αίτια, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις το πρόβλημα θα είναι απλώς μία ενόχληση που θα επηρεάσει την εγρήγορση της επόμενης ημέρας. Ο φαρμακοποιός μπορεί να αντιμετωπίσει τους περισσότερους ασθενείς με παροδική ή βραχυχρόνια αϋπνία. Οι περιπτώσεις όμως της χρόνιας αϋπνίας παραπέμπονται στο γιατρό , διότι συνήθως υπάρχει κάποιο υποκείμενο αίτιο.

Περίπου το 20-40% των ενηλίκων αναφέρουν περιστασιακές δυσκολίες στον ύπνο και οι μισοί εξ αυτών τις θεωρούν σημαντικές. Παρουσιάζονται σε διπλάσια συχνότητα στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Αναφέρεται ότι μόνο το 5-10% των ασθενών αναπτύσσουν τελικά χρόνια αϋπνία , αν και αυτή είναι η συνηθέστερη στους ηλικιωμένους, πλήττοντας το 20% περίπου ατόμων άνω των 65 ετών.

Ο ύπνος είναι αναγκαίος για να δοθεί η δυνατότητα στον οργανισμό να επιδιορθώσει και να αποκαταστήσει τους ιστούς του εγκεφάλου και του σώματος. Οι μηχανισμοί που ελέγχουν τον ύπνο είναι πολύπλοκοι και ακόμα δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητοί αλλά αντανακλούν διαταραχές στα συστήματα αφύπνισης και/ή προαγωγής του ύπνου στον εγκέφαλο. Οι σχετικές τους δραστηριότητες καθορίζουν το βαθμό εγρήγορσης όταν το άτομο είναι ξύπνιο και το βάθος και την ποιότητα του ύπνου. Επομένως η αϋπνία ενδέχεται να προκαλείται από οποιονδήποτε παράγοντα αυξάνει την δραστηριότητα των συστημάτων αφύπνισης ή μειώνει τη δραστηριότητα των συστημάτων του ύπνου.

Η αϋπνία είναι ένα υποκειμενικό παράπονο για κακό ύπνο σε ότι αφορά τόσο την ποιότητα όσο και τη διάρκεια. Οι ασθενείς παραπονιούνται για δυσκολία να αποκοιμηθούν , να παραμείνουν, κοιμισμένοι ή ότι δεν αισθάνονται ανανεωμένοι από τον ύπνο. Μερικές φορές αισθάνονται κόπωση στη διάρκεια της ημέρας αλλά γενικά όχι υπνηλία. Αυτή η κόπωση μπορεί να οδηγήσει σε κακή απόδοση κατά την εργασία.

Αϋπνία σε παιδιά

Το βρέξιμο του κρεβατιού είναι η συνηθέστερη διαταραχή ύπνου στα παιδιά. Αν δεν είναι αυτή η αιτία , η αϋπνία οφείλεται σαφώς σε συμπεριφορικό πρόβλημα , όπως φόβος για το σκοτάδι , ανασφάλεια ή εφιάλτες. Στα παιδιά δεν θα πρέπει να χορηγούνται βοηθήματα ύπνου , αλλά να παραπέμπονται στο γιατρό για περαιτέρω αξιολόγηση , επειδή πρέπει να αντιμετωπίζεται το υποκείμενο αίτιο.

Φαρμακογενής αϋπνία

Υπάρχουν κάποια φάρμακα που ενδέχεται να προκαλέσουν και τους τρεις τύπους αϋπνίας. Τέτοια είναι κάποια διεγερτικά, διουρητικά (λόγω του ότι αυξάνουν την ανάγκη διούρησης τη νύχτα), αντιεπιληπτικά και β-αποκλειστές. Οι ήπιες διεγερτικές δράσεις της καφεΐνης που περιέχεται στη σοκολάτα, στο τσάι , στον καφέ και στα αναψυκτικά τύπου κόλα , συχνά ενοχοποιούνται για την πρόκληση παροδικής αϋπνίας. Για το λόγο αυτό καλό είναι να αποφεύγουν οι ασθενείς τα προϊόντα που περιέχουν καφεΐνη μετά τις 6-7 το απόγευμα. Επίσης, το αλκοόλ όταν λαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες ή για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να διαταράξει τον ύπνο

Κατάθλιψη

Είναι γνωστό ότι ποσοστό μεταξύ του 1/3 και των 2/3 των ασθενών με χρόνια αϋπνία θα πάσχουν από κάποια αναγνωρισμένη ψυχιατρική πάθηση, συνηθέστερα κατάθλιψη. Πολλοί από αυτούς τους ασθενείς δεν ζητούν ιατρική βοήθεια και αυτοθεραπεύονται. Ο ασθενής παραπονείται ότι έχει δυσκολία να παραμείνει κοιμισμένος και ξυπνά πολύ νωρίς το πρωί. Όταν αυτό συνοδεύεται από κάποιο σύμπτωμα όπως κόπωση, απώλεια ενδιαφέροντος και όρεξης, αισθήματα ενοχής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολία συγκέντρωσης και δυσκοιλιότητα , τότε υπάρχει υποψία ότι το άτομο πάσχει από κατάθλιψη.

ΑΙΤΙΑ ΑΫΠΝΙΑΣ

Βιολογικά αίτια, π.χ. γήρανση, εγκυμοσύνη
Συμπεριφορικά αίτια, π.χ. παιδιά
Κακή υγιεινή ύπνου
Ψυχική υγεία, π.χ. κατάθλιψη
Ψυχολογικά αίτια, π.χ. στρες
Αλλαγές προτύπων, π.χ. βάρδιες
Περιβαλλοντικά αίτια, π.χ. θόρυβος
Φάρμακα
Υποκείμενες ιατρικές καταστάσεις

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΥΠΝΟΥ

Τηρήστε μία ρουτίνα με τακτική ώρα κατάκλισης και αφύπνισης.
Θα πρέπει να αποφεύγεται τα σνακ , τα ποτά που περιέχουν αλκοόλ και καφείνη.
Άσκηση στη διάρκεια της ημέρας και όχι το βράδυ.
Αποφύγετε να κοιμάστε στη διάρκεια της ημέρας.
Μην καταβάλετε έντονη διανοητική προσπάθεια πριν την κατάκλιση (π.χ. λύσιμο σταυρόλεξου στο κρεβάτι).
Επιλύστε προβλήματα πριν την κατάκλιση.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή μόνο στην περίπτωση της παροδικής και της βραχυχρόνιας αϋπνίας. Αυτό μπορεί να γίνει προτείνοντας κάποια φυσικής προέλευσης σκευάσματα. Φυτικά σκευάσματα που περιέχουν λυκίσκο, γερμανικό χαμομήλι, σκουτελάρια, καναδικό μαρούλι, λεβάντα, πασσιφλόρα, και βαλεριάνα είναι διαθέσιμα και χρησιμοποιούνται ευρέως.

    •  Σκεύασμα που συνδυάζει βαλεριάνα, σκουτελάρια και λυκίσκο έχει ηρεμιστικές και χαλαρωτικές ιδιότητες και αποτελεί μια ήπια, αλλά αποτελεσματική και ασφαλή στη χρήση λύση , για την ανακούφιση από την υπερένταση , την ευερεθιστότητα , την αντιμετώπιση του άγχους και των πιέσεων της καθημερινότητας. Το σημαντικό είναι ότι δεν προκαλεί υπνηλία. NEUROTONE CAPS, POWER HEALTH.

 

    •  Σκεύασμα που συνδυάζει βαλεριάνα , λάκτουκα, λυκίσκο, πασσιφλόρα, βερβένη θεωρείται παραδοσιακό φάρμακο φυτικής προέλευσης κατάλληλο για την συμπτωματική ανακούφιση της αϋπνίας και την εξασφάλιση ενός φυσικού ύπνου. GOODNIGH TABS, POWER HEALTH.

 

  •  Σκεύασμα με ρίζα βαλεριάνας αποτελεί μια ήπια, αποτελεσματική, αλλά και ασφαλή λύση για το άγχος και την αϋπνία. VALDRIAN CAPS, POWER HEALTH.

 

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΦΑΡΜΑΚΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΕΝΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΣΑΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΕΙ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΣΑΣ :

ΑΓΧΟΛΥΤΙΚΑ :

Τα αγχολυτικά αλληλεπιδρούν σε υψηλό βαθμό με το αλκοόλ αυξάνοντας την κατασταλτική τους δράση. Επίσης συστήνεται να αποφεύγεται η ταυτόχρονη λήψη τους με καφέ, τσάι, κακάο, σοκολάτα γιατί περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ:

Θα πρέπει και εδώ να αποφεύγεται το αλκοόλ, η καφεΐνη και τα καρυκεύματα. Επιπλέον, καλό είναι να προστεθούν στο διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φολικό οξύ και σελήνιο. Υποστηρίζεται ότι η έλλειψή τους μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη. Εκτός αυτού, πρέπει να περιορίζεται η κατανάλωση χυμού grapefruit. Επιπρόσθετα, ένα διαιτολόγιο πλούσιο σε φυτικούς υδατάνθρακες (φρούτα, λαχανικά, άμυλο, όσπρια) προσφέρει στον εγκέφαλο υψηλά επίπεδα σεροτονίνης .Η συγκεκριμένη διατροφή μπορεί να οδηγήσει στην ανάγκη μεταβολής της δόσης του φαρμάκου και θα πρέπει να έχει την έγκριση του γιατρού.

ΥΠΝΩΤΙΚΑ :

Όπως και παραπάνω έτσι και στην κατηγορία αυτή πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη λήψη με αλκοόλ και τροφές που περιέχουν καφεΐνη. Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγονται τροφές που μπορεί να επιφέρουν πονοκέφαλο. Τέτοιες είναι τα αλλαντικά, η ασπαρτάμη, το καπνιστό κρέας, οι ξηροί καρποί, το ξινόγαλο, το παγωτό, η ρέγγα, οι σταφίδες, τα σύκα.

Καλό θα είναι να τηρείτε σταθερές τις ώρες που λαμβάνετε την εκάστοτε αγωγή σας!

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  •  ΦΑΡΜΑΚΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ, ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΙΤΑΚΗΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 2008.

 

  •  ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ, PAUL RUTTER, ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ, 2011.

 

  •  powerhealth.gr